De charme van blond haar

Door Ben Apeldoorn (artikel uit brabantsdagblad)

In Schotland is een onderzoek gestart naar de oorzaken achter de verschillen in haarkleur. Waarom heeft de een blond haar en de ander donker of rood gekleurd haar. En waarom vallen juist blondines zo goed in de smaak bij mannen.

Hoogleraar Jonathan Rees, als dermatoloog verbonden aan de universiteit van Edinburgh, is speciaal ge´nteresseerd in het hoe en waarom van natuurlijke haarkleur. En in de lichamelijke eigenschappen die met de tint van onze haren in verband lijken te staan. Eind mei kreeg de huidspecialist van het Engelse ministerie van onderwijs en wetenschappen ruim anderhalf miljoen gulden voor een twee jaar durend onderzoek daarnaar. "Weinig mensen zullen stilstaan bij de vraag waarom juist het haar van Noord-Europeanen zoveel kleurschakeringen vertoont," zegt Rees. "Terwijl de meeste mensen in de rest van de wereld donker haar hebben. Met het onderzoek willen we aantonen welke erfelijkheidsfactoren, de genen, voor bepaalde haarkleuren verantwoordelijk zijn. We denken dat die genen op hun beurt andere lichamelijke eigenschappen be´nvloeden." "Bijvoorbeeld de aanmaak van huidpigment, een kleurstof die ook de haarkleur bepaalt, onder invloed van ultraviolette zonnestraling. Daarmee staat de gevoeligheid van de huid voor zonlicht voor een deel in verband. De huid van van donkerharigen maakt makkelijker en meer pigment aan dan de huid van mensen met rood of blond haar. Die laatste categorie verbrandt makkelijker, wat de kans op huidkanker verhoogt. Welke genen daarbij welke rollen spelen is een vraag die nog grotendeels is onbeantwoord."

Rood haar

Rees en zijn team maakten in 1996 naam door een gen te lokaliseren dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van rood haar. "Zo'n gen," legt Rees uit, "verandert door de eeuwen heen geleidelijk van biochemische structuur. Aan de hand daarvan kan worden teruggerekend en kwamen we erachter dat de eerste roodharige mensen ongeveer 50.000 jaar geleden moeten zijn verschenen. Dat is op de schaal van de miljoenen jaren menselijke evolutie pas betrekkelijk recent." "De studie van genetische eigenschappen en de veranderingen daarvan levert ook informatie op over vroegere migratiepatronen," aldus Rees. "Dus: waar kwamen de voorouders van de mensen van nu ooit vandaan. Het kan zelfs zo zijn dat de vele kleurschakeringen in het haar van Noord-Europeanen wijst op het feit dat deze bevolkingsgroepen al vele honderden generaties in Noord-Europa woonachtig zijn. En dan rijst weer de vraag wat voor genetische oorzaken er achter al die verschillen in haarkleur zitten."

Aantrekkelijk

Professor Rees is ook ge´nteresseerd in de vraag waarom goed gebouwde blonde vrouwen en donkerharige mannen het zo goed doen bij de andere sekse. "Het lijkt op het intrappen van een open deur," vindt Rees. "Het wordt heel normaal gevonden dat een mooie vrouw die voorzien is van een hele vracht blond haar, extra aantrekkelijk is. Het oog wil immers ook wat. Wij willen echter proberen te achterhalen wat er achter dat oog zit." Voor het onderzoek willen Rees en zijn team zoveel mogelijk mensen tussen 20 en 30 jaar met verschillende haarkleuren benaderen, waarbij ook hun familieleden zullen worden betrokken. Daarnaast worden van deze families stambomen gemaakt. Van elk familielid, zo veel mogelijk in dezelfde leeftijdscategorie, wordt bovendien een standaard kleurenfoto van het haar gemaakt. Ook wordt, voor zover mogelijk, de verandering van de haarkleur bij oudere familieleden in kaart gebracht. Veel mensen op hogere leeftijd worden immers grijs en kunnen in hun jonge jaren best licht of donker haar hebben gehad. Rees beperkt zich voorlopig tot een aantal families in Schotland en Noord-Engeland, maar wil het onderzoek op de langere termijn ook uitbreiden tot een aantal andere Noord-Europese landen. "Maar dan is anderhalf miljoen gulden natuurlijk veel te weinig."

1